Jinvachan 

જે ફળ માટે મહેનત કરી હોય, તે ફળ ન મળે, તો ‘મહેનત નિષ્ફળ ગઇ’ એમ કહેવાય છે. પણ તેનો અર્થ એ નથી, કે કોઇ જ ફળ નથી મળ્યું. જેના માટે મહેનત કરી હતી, તે ફળ ન મળ્યું – એ જ તેનો અર્થ છે. તેના સિવાય બીજું ફળ મળ્યું હોય – તેવું સંભવિત છે જ. ૩૦ માર્ક લાવનાર છોકરો નાપાસ ભલે થયો; ૩૦ માર્ક આવ્યા, તે બતાવે છે કે તેને કંઇક તો આવડ્યું છે. તેના જ્ઞાનમાં કંઇક વૃદ્ધિ તો થઇ જ છે. તમે ગાથા ગોખવા માટે અડધો કલાક મહેનત કરી. કદાચ ગાથા ન આવડી. તમારી મહેનત સફળ કહેવાય કે નિષ્ફળ ? તમે એમ જ કહો છો કે ‘અડધો