नाना बाळकने पूजानो रूमाल रहेतो नथी, तो शुं करवुं ?

प्रश्न : नाना बाळकने पूजा करावतां नाक परथी रूमाल खसी जाय (के बाळक खसेडी नाखे), तो चाले ?

उत्तर :

हुं ‘हा’ पाडीश तो तमे आ बाबते उपेक्षा करशो. रूमाल सरखो पहेरावशो ज नहीं के तेनो आग्रह नहीं राखो.

हुं ‘ना’ पाडीश, तो तमे बाळकने पूजा कराववानुं ज बंध करशो, कारणके रूमाल सरखो रहेतो ज नथी. अमारे तो बेउ बाजु मरो छे. शुं जवाब आपीए ?

एटले, आनो जवाब, ‘हा’ के ‘ना’ मां नथी. तेनो जवाब थोडो विस्तृत छे.

आज्ञाविरोधी (अविधिरूप) प्रवृत्तिना शास्त्रमां पांच प्रकार पाडेला छे .

1.अनाभोग – ज्ञान ज न होय, अथवा ज्ञान होवा छतां ते वखते विस्मृत थइ जाय, उपयोग न रहे.

2.सहसात्कार – अचानक तमारा काबू बहारनी परिस्थितिथी थई जाय.

3.प्रमाद - ‘करवा जेवुं नथी’ तेवुं ज्ञान होय, तेवी श्रद्धा पण होय... छतां संज्ञावशात्–संस्कारवशात् खेंचाइने करी नाखे.

4.दर्प - ‘करवा जेवुं नथी’ एवुं मानतो ज न होय. (पापने ‘पाप’ मानतो ज न होय.)

5.आकुट्टी - ‘आनी ना पाडो छो ? तो तो खास करीश.’ एवो विपरीत परिणाम होय.

आमांथी छेल्ला बे प्रकार तो सर्वथा त्याज्य ज छे.

पहेलां बे निवारी शकाय तेवा होतां नथी. एटले, तेवी अविधिना कारणे धर्म न करवानी वात कदी होय नहीं. (छतां, तेवी अविधिनुं प्रायश्चित्त तो करवुं जरूरी छे ज.) वच्चेनो प्रमाद, निवारी शकाय तेवो छे, तेने निवारवानो प्रयत्न अवश्य करवानो छे. पण ते थई ज जाय – तेवी आपणी छद्मस्थता छे. तेना कारणे धर्म त्याज्य नथी बनतो. अलबत्त, प्रमादनो पश्चात्ताप रहेवो जोइए, प्रायश्चित्त करवुं जोईए. (नहीं तो ते दर्प बनी जाय.)

बाळकनो रूमाल खसी जाय – ते कया प्रकारमां आवे ?

- तमे एवुं मानता हो के ‘बाळकने बधुं चाले... सरखो बांधवानी जरूर नहीं...’ तो (तमारा माटे) दर्पमां पण आवी शके.

- उतावळ वगेरे कारणे सरखो बंधायो न होवाथी खसी जाय, तो (तमारा माटे) प्रमाद छे.

- बाळक चंचळ के जिद्दी होवाथी खसी जाय के खसेडी नाखे, तो (तमारा माटे) सहसात्कार छे.

- बाळकने पोताने माटे तो अनाभोग ज छे, समजण ज नथी.

सार ए छे के सरखो बांधवानो प्रयत्न करवानो. पूजा करतां करतां खसी जाय, तो पाछो सरखो करीने पूजा कराववानी. पण अत्यंत चंचळताना कारणे सरखो रहे ज नहीं... के जिद्दी होवाथी काढी ज नाखे... त्यारे जेटलुंसचवाय तेटलुं साचवीने बाळक पासे पूजा कराववी. हकीकतमां तेनो रूमाल एवो राखवो-बांधवो जोइए के तेने गूंगळामण पण न थाय अने उच्छ्‌वास सीधो परमात्मा पर पण न जाय. तो प्रायः वांधो न आवे. बाळक रडतां रडतां पूजा करे – तेवुं न ज थवुं जोइए... ते खास ध्यानमां लेवुं.

Article written by P.P. Bhavyasundar Vijayji Maharaj Saheb.