સંપત્તિનો શાસનમાં ઉપયોગ...

ભ્રમણા : સંપત્તિથી શાસન ચાલતું નથી. સંપત્તિથી શાસન ચાલતું હોત, તો પ્રભુની સેવામાં ૬૪ ઇન્દ્રો હતા, તેમના દ્વારા પ્રભુ બધાને જૈન બનાવી શકતા હતા; તે કેમ ન બનાવ્યા ?
વાસ્તવિકતા : માત્ર સંપત્તિથી શાસન નથી ચાલતું – તે જેમ હકીકત છે; તેમ સંપત્તિ વિના પણ શાસન નથી ચાલતું – તે પણ હકીકત છે.
જો સંપત્તિ વિના શાસન ચાલી શકતું હોત; તો
1. દેવદ્રવ્યાદિ સાત ક્ષેત્રની વ્યવસ્થા શાસ્ત્રમાં શા માટે બતાવી ?
2. દેવદ્રવ્યાદિનું ભક્ષણ કરનારને અનંત સંસાર પરિભ્રમણનો દોષ શા માટે બતાવ્યો ?
3. દેવદ્રવ્યાદિની વૃદ્ધિ/સંરક્ષણમાં શાસનની પ્રભાવના વગેરે મહાન્ લાભ શા માટે બતાવ્યો ?
4. દેવદ્રવ્યાદિની રક્ષા માટે પૂર્વના મહાપુરુષોએ જાનનું બલિદાન કેમ આપ્યું ?
5. દેવદ્રવ્યાદિની હાનિની ઉપેક્ષા – એ સર્વથા અપરિગ્રહી સાધુ ભગવંતો માટે પણ સમ્યગ્દર્શનનો અતિચાર – પ્રાયશ્ચિત્તનું
સ્થાન કેમ બતાવ્યું ?
આવા ઢગલાબંધ પ્રશ્નો થશે.
દાનવીરોની થતી કીર્તિની ઇર્ષ્યા, કેટલાક લોકોને શાસન સમજવા જ નથી દેતી.
પ્રભુએ બતાવેલો માર્ગ – એ શાસન છે.
પણ એ માર્ગને સમજવા-સમજાવવા માટે અનેક પ્રકારની સંપત્તિ અનિવાર્ય છે.
Ø ગ્રંથો નહીં સચવાય, તો માર્ગની જાણકારી ક્યાંથી મળશે ? અને ગ્રંથો લખવા-છપાવવા-ટકાવવા-સાચવવા-રાખવા માટે સંપત્તિ જોઇશે જ.
Ø જ્યાં લોકોને માર્ગ સમજાવી શકાય, તેવાં સ્થાનો ઠેર ઠેર જોઇએ. તે સ્થાનોને ટકાવવા-સાચવવા પણ સંપત્તિ જોઇએ.
Ø માર્ગની સમજણ ધરાવનારા, પોતાના નિર્વાહની ચિંતા છોડીને આખું જીવન માર્ગના પ્રસારમાં ગાળી શકે – તે માટે તેમના
નિર્વાહની જવાબદારી કો’કે નિભાવવી પડે. તેના માટે પણ સંપત્તિ અનિવાર્ય છે.
યાદ રહે, તૃપ્તિ પાણીથી જ થાય છે, પણ પાણી સાચવવા-લાવવા માટે વાસણ અનિવાર્ય છે.
તેમ ભાવ એ મુખ્ય શાસન છે, પણ દ્રવ્યના આધાર વિના તે ટકવો અસંભવપ્રાયઃ છે. એટલે દ્રવ્ય પણ શાસનનું અનિવાર્ય અંગ છે.
શાસ્ત્રોમાં નિધિ રૂપે (આજની ભાષામાં Reserved Fund - અનામત ફંડ) દ્રવ્યને સ્થાપિત કરવાની વાત છે, જેનાથી શાસન ચાલ્યા કરે, આપત્તિમાં કામ લાગે.
એટલે, સંપત્તિ શાસનનું અનિવાર્ય અંગ છે, તેની ઉપેક્ષા થઇ શકે નહીં.
પ્રભુએ ઇન્દ્રો દ્વારા લોકોને સંપત્તિ આપીને ભલે જૈન નથી બનાવ્યા, ઇન્દ્રોએ પોતાની શક્તિ-સંપત્તિનો ઉપયોગ પ્રભુનો મહિમા વધારીને લોકોને પ્રભુના માર્ગે આકર્ષિત કરવામાં (અર્થાત્ જૈન બનાવવામાં) કર્યો જ છે. સમવસરણ વગેરે આડંબર, દેવદુંદુભિ વગેરે પરિકર એના માટે જ દેવો રચે છે.
Article written by P.P. Bhavyasundar Vijayji Maharaj Saheb.

Comments