સૂક્ષ્મતમ આચાર-નિરૂપણ...

Download PDF

• પ્રભુના શાસનમાં આચારોનું જે અતિસૂક્ષ્મ નિરૂપણ છે, તે રોમાંચ ખડા કરી દે તેવું છે.

  સાધુ ભગવંતે વિહાર કરવાનો હોય, તેનો વિધિ શાસ્ત્રમાં બતાવ્યો છે. તેમાં કેટલું ઝીણવટભર્યું નિરૂપણ છે ! તે જુઓ ➔

• એક રસ્તો પથ્થરવાળો હોય, બીજો રસ્તો ધૂળવાળો હોય... તો કયા રસ્તે જવું ?

  એક રસ્તે પાણી હોય, બીજા રસ્તે ઘાસ હોય... તો કયા રસ્તે જવું ?

  આવા ઢગલાબંધ વિકલ્પો બતાવીને, તેમાંથી કયા રસ્તે જવું – તે બતાવ્યું છે.

• વિહાર ક્યારે (કયા સમયે) કરવો ?

  કેવા સંયોગોમાં બપોરે ?

  કેવા સંયોગોમાં સવારે ?

  કેવા સંયોગોમાં વહેલી પરોઢે વિહાર કરવો ?

  તે બતાવ્યું છે.

• વિહાર શરૂ કરતી વખતે કોણે પહેલાં નીકળવાનું ? કોણે છેલ્લે નીકળવાનું ? તે જણાવ્યું છે.

• છૂટા પડી જવાય, તો પાછા ભેગા શી રીતે થવાનું ? તે પણ બતાવ્યું છે.

• રસ્તો પૂછવો પડે, તો કોને પૂછવો ? પુરુષ કે સ્ત્રી ? બાળ, જુવાન કે વુદ્ધ ? તે પણ બતાવ્યું છે.

• વિહાર નક્કી હોવાના સમાચાર, લોકોને કેવા શબ્દોમાં જણાવવાના ? તે પણ જણાવ્યું છે.

• રસ્તામાં પાણી વાપરવું પડે, તો ક્યાં વાપરવું ? તે બતાવ્યું છે.

• રસ્તામાં ગોચરી વહોરવી પડે, તો ક્યાં વહોરવી ? ક્યાં વાપરવી ? તે બતાવ્યું છે.

• સામેના ગામે સવારે પહોંચીએ તો શું કરવાનું ?

  બપોરે પહોંચીએ તો શું કરવાનું ?

  સાંજે પહોંચીએ તો શું કરવાનું ?

  તે બતાવ્યું છે.

• સામેના ગામે સાધુ ભગવંતો હોય તો શું કરવાનું ?

  સાધ્વી ભગવંતો હોય તો શું કરવાનું ?

  શ્રાવકો હોય, તો શું કરવાનું ?

  શ્રાવકો ન હોય, તો શું કરવાનું ?

  તે બધું બતાવ્યું છે.

• સામેના ગામે કોણે પહેલા અંદર પ્રવેશ કરવાનો ? કોણે પાછળ રહેવાનું ? તે પણ બતાવ્યું છે.

• જે મકાનમાં રહેવાનું હોય, તેમાં કોણે પહેલાં પ્રવેશ કરવાનો ? કોણે પાછળ રહેવાનું ? તે પણ બતાવ્યું છે.

• ગામમાં મકાન કયા સ્થાને ગોતવાનું ? તે પણ બતાવ્યું છે.

• મકાનમાં આચાર્યનું આસન ક્યાં રાખવાનું ?

  બીજા સાધુઓએ સંથારા કેવી રીતે કરવાના ?

  જગ્યા ઓછી હોય, તો શું કરવાનું ?

  જગ્યા વધારે હોય, તો શું કરવાનું ?

  જગ્યા માપસર હોય, તો શું કરવાનું ?

  બે સંથારા વચ્ચે બાજુમાં-ઉપર-નીચે કેટલી જગ્યા ખાલી રાખવાની ?

  તે પણ બતાવ્યું છે.

• ધર્મશાળા જેવા મકાનમાં ઉતરવું પડે, જ્યાં બીજા મુસાફરો આવતા હોય, તો શું કાળજી રાખવાની ?

  તે મુસાફરો ભદ્રિક હોય, તો શું કાળજી રાખવાની ?

  તે મુસાફરો વિધર્મી હોય, તો શું કાળજી રાખવાની ?

  તે પણ બતાવ્યું છે.

• થાકી ગયા ?

  વર્તમાન પરિભાષામાં કહું તો ISO 9000 સ્ટાન્ડર્ડમાં ઉત્તીર્ણ થવા માટે જે રીતે Procedure Well-Defined હોવી જોઇએ; તે રીતે બધું બતાવેલું છે.

  આ તો માત્ર વિહારની વાત થઇ. આવું જ ગોચરી માટે છે. (આનાથી વધારે છે.)

  દુનિયાના કોઇ ધર્મમાં આટલું ઝીણવટપૂર્વકનું નિરૂપણ નહીં મળે.

  નહીં મળે, નહીં મળે, નહીં મળે રે... શાસન આવું જગતમાં નહીં મળે રે !

  
  

અહો ! શ્રામણ્યમ્ ! ... અહો ! જિનશાસનમ્ !

Article written by P.P. Bhavyasundar Vijayji Maharaj Saheb for E-magazine Faithbook.